Over ruimte in een relatie, jezelf blijven en wat er gebeurt wanneer samenzijn heel vanzelfsprekend wordt

Een vriend appte of hij meeging naar een concert. Hij hield van de band, had die vriend al een tijd niet gezien en zijn eerste reactie was dat hij zin had om mee te gaan. Vervolgens deed hij iets waar hij zelf later om moest lachen: hij antwoordde nog even niet.

Eerst keek hij in de gezamenlijke agenda. Daarna dacht hij na over wat er die week verder speelde, of zij misschien iets had willen doen en hoe laat hij waarschijnlijk thuis zou zijn. Tegen de tijd dat hij alle mogelijke gevolgen van een avond naar een concert had overwogen, waren er een paar dagen voorbij en stuurde zijn vriend een tweede bericht: Ga je nog mee of moet dit eerst langs de ballotagecommissie?

Toen hij het mij vertelde, lachte hij. Daarna bleef hij even stil.

Want het concert bleek niet helemaal op zichzelf te staan. Er was een hardloopgroep waar hij ooit iedere week mee trainde en waar hij steeds minder vaak verscheen. Een jaarlijkse reis met vrienden was op een gegeven moment van de kalender verdwenen. Familie bezocht hij meestal samen met zijn partner. Ook weekenden, vakanties en etentjes waren in de loop van de jaren steeds meer iets van hen beiden geworden. Niemand had ooit besloten dat het zo moest. Het was gewoon gebeurd, afspraak voor afspraak.

Hij sprak met warmte over zijn partner. Ze hadden het goed samen, deelden veel en maakten plannen voor de toekomst. Hij vond het vanzelfsprekend rekening met haar te houden en hield ook van het leven dat ze samen hadden opgebouwd. De onrust die hij de laatste tijd voelde paste daardoor slecht bij zijn eigen verhaal over hun relatie.

Ik vroeg hem wat er zou gebeuren als hij die vriend gewoon zou antwoorden dat hij meeging.

Hij begon vrijwel onmiddellijk over haar. Misschien had zij gerekend op een avond samen. Die week was al druk. Hij wist ook niet of zij het vervelend zou vinden.

Ik vroeg of zij dat had gezegd.

Nee.

Of hij het haar had gevraagd.

Ook niet.

Hij keek me aan en begon te lachen. Hij was inmiddels een heel gesprek met zijn partner aan het voeren waar zij zelf nog niet aan had deelgenomen.

Dat gebeurde vaker. Hij hield rekening met wat zij misschien zou voelen en paste zijn keuzes daar alvast op aan. Vervolgens kon hij zich beperkt voelen door afspraken die nooit gemaakt waren. Zijn partner kreeg ondertussen een man naast zich die heel attent was en steeds minder vaak zei: hier heb ik zin in, dit ga ik doen.

Toen we daar langer bij bleven, kwamen er ook oudere verhalen. Hij had al vroeg geleerd rekening te houden met de sfeer om hem heen en vond het prettig wanneer mensen tevreden met hem waren. Een ander teleurstellen kon nog lang in zijn hoofd blijven hangen. In zijn relatie had die gevoeligheid iets liefdevols gekregen. Hij stemde gemakkelijk af, dacht vooruit en zorgde ervoor dat hun leven samen soepel liep. Zijn eigen wensen kwamen vaak pas aan bod nadat hij had bedacht wat ze voor een ander zouden betekenen.

Hij begon thuis kleine dingen anders te doen. Het concert was er één van. Hij ging weer vaker hardlopen en sprak af met vrienden zonder eerst te zoeken naar een avond waarop werkelijk niemand hem zou kunnen missen. De eerste keren voelde dat minder bevrijdend dan hij had verwacht. Soms zat hij tijdens een avond met vrienden alsnog op zijn telefoon om te kijken of er thuis iets was. Vrijheid bleek verrassend veel oefening te vragen voor iemand die technisch gezien al jaren vrij was om te gaan en staan waar hij wilde.

Zijn partner moest daar ook aan wennen. Soms vond ze het jammer wanneer hij iets plande op een avond die zij in haar hoofd al samen had doorgebracht. Eerder zou haar teleurstelling voor hem genoeg zijn geweest om zich af te vragen of hij iets verkeerd had gedaan. Nu probeerde hij bij zijn keuze te blijven en tegelijk te horen wat zij zei. Een teleurgestelde partner bleek iets anders te zijn dan een relatie in gevaar.

Er kwam daardoor ook meer ruimte voor haar. Wanneer hij duidelijker vertelde wat hij wilde, hoefde zij minder te raden. Zij kon zelf plannen maken zonder eerst te bedenken of hij zich daardoor buitengesloten zou voelen. Ze brachten weer vaker afzonderlijk tijd door met vrienden en hadden daarna ook werkelijk iets aan elkaar te vertellen wat de ander nog niet wist.

In onze gesprekken viel op dat zijn taal veranderde. Hij zei minder vaak wij vinden, wij doen meestal of voor ons werkt. Er kwamen meer zinnen waarin hij gewoon met ik begon. Soms wist hij nog steeds niet meteen wat daarna moest komen. Dan wachtte ik.

Een paar maanden later vertelde hij dat dezelfde vriend een weekend weg had voorgesteld. Hij had zin om mee te gaan en had thuis gezegd dat hij dat wilde.

Zijn partner had even gekeken en gezegd dat ze het jammer vond omdat ze dat weekend zelf niets had.

Hij voelde de oude neiging om meteen iets op te lossen.

Toen vroeg zij: ‘Waar gaan jullie eigenlijk heen?’

Hij vertelde het haar.

En hij ging.